የከያኔ ቴዎድሮስ ካሳሁን በሰባ (ሳባ) ደረጃና ቅኔው

“በሰባ (ሳባ) ፈረጃ” ሰሞኑን ከያኔ ቴዎድሮስ ካሳሁን የለቀቀው ነጠላ ዜማ ነው፡፡ የዘፈኑ (የሙዚቃው) በነገራችን ላይ ሙዚቃ የአማርኛ ቃል አይደለም ሚውዚክ የሚለው የእንግሊዝኛ ቃል በሀገርኛ አማርኛ ሲጠራ ነው ልክ school አስኳላ እንደተባለው ማለቴ ነው፡፡ እናም ቴዲ ይሄንን ነጠላ ዘፈን እንደለቀቀ ያው እንደሚታወቀው ቴዲ ዝም ብሎ ዘፋኝ አይደለምና ማለትም የሥነ-ኪንን ዓላማና የዜግነት ግዴታን ጠንቅቆ የሚያውቅ የተረዳ በሥራዎቹም ላይ በተደጋጋሚ ይሄንን ያሳየ ከያኔ ነውና በዚህ ነጠላ ዜማው “ምን ብሎ ይሆን?” በሚል ጉጉት አድማጩ ያተኮረው በስንኞቹና መልእክታቸው  ላይ ነበር፡፡

ለሁሉም ሊባል በሚችል ደረጃ ይህ ነጠላ ዜማ ቴዲን የማይመጥን ብላሽ ዓይነት ዘፈን ነው የሆነበት፡፡ አንዳንዶችማ ጭራሽ “ቴዲ እንዴት ቢንቀን ነው እንዲህ ዓይነት ፍሬ ፈርስኪ የሆነ ዘፈን በነጠላ ዜማ የቆየውን ያህል ቆይቶ ያውም በአዲስ ዓመት ዋዜማ ወርውሮ የጣለብን? እኛ እሱ የቀበጣጠረውን ሁሉ የግድ መቀበል አለብን እንዴ?” ያሉ አሉ፡፡ ሌሎቹም የቴዲን ችሎታ እስከመጠራጠር በመሄድና ቴዲን በዚህ “ብላሽ” ባሉት ሥራ በመለካት የባልደራሱና የኡኡታየ ደራሲ እሱ አለመሆኑን ለራሳቸው እርግጠኛ የሆኑ አሉ፡፡ ምክንያቱም ይሉና “ያንን የመሰለ የድርሰት ችሎታ ያለው ጭንቅላት እንዲህ ዓይነት ብላሽ ዘፈን አይጽፍም ይላሉ”

ነገሩ ግን ወዲህ ነው ወገኖቸ ቴዲ ከነበረበት ችሎታና አቅም የበለጠ መጠቀ ረቀቀ እንጅ አልወረደም አልተንሸራተተምም፡፡ የእውነቴን ነው የምላቹህ ቴዲ በዚህ ዘፈኑ ቀላል አልተቀኘም፡፡ በእርግጥ የዚህ ዜማ ቅኔ ከዚህ በፊት እንደተቀኘባቸው ዘፈኖቹ እንደ ባለደራሱና ኡኡታየ ዳህላክንና ያሥተሰርያልን ያልጨመርኳቸው ቴዲ በእነዚህኞቹ ማለት የፈለገውን በቅኔ ሳይኖን በግልጽ ያለ በመሆኑ ነው፡፡ እናም እንደ ሁለቱ ማለትን እንደ ባልደራሱና ኡኡታየ ለብዙው ሰው የሚገባ ቅኔ ባለመሆኑ ይህ “በሰባ ደረጃ” የተሰኘው ነጠላ ዜማው ለሁሉም ሊባል በሚችል ደረጃ ግልጽ አልሆነለትም፡፡ እንኳን ለሁሉም አድማጭ ለከያኔያን (ገጣሚያን፣ ባለቅኔዎችና ጸሐፍት) እንኳን ግልጽ ስላልሆነላቸው ስላልገባቸው “እልም ያለ የፍቅር ዘፈን” እንደሆነ አድርገው ነበር ለመሔስ የሞከሩት፡፡

ሌላው ዜጋ ባይረዳው እንኳን ከያኔያኑ ግን ሊረዱት በተገባ ነበር፡፡ ይሄ እንግዲህ ስንኞቹ ምን ያህል የጠጠሩ የረቀቁ እንደሆኑ ነው የሚያሳየው፡፡ እውነቴን ነው የምላቹህ ቴዲ ሊሠራው የፈለገው ዘፈን የፍቅር ዘፈን ቢሆን ኖሮ ለየት ባለ መልኩ ከዚህ በላቀ መልኩ አሳምሮ ጽፎ ባቀነቀነልን ነበር፡፡ ዘፈኑ ሁሉም ሰው ነው እንደሚለው “የፍቅር” ሳይሆን “የሀገር” ስለሆነ ግን ሊያስተላልፈው የፈለገው መልእክትና ሐሳብ ቀይዶ ስለያዘው ዘፈኑ የፍቅር ዘፈንን ያህል አሰኛኘት፣ ቀለም፣ ቃና፣ ድምቀትና ጣእም እንዳይኖረው ሊያደርገው ችሏል፡፡

መቶ በመቶ እግጠኛ ባልሆንም ቴዲ የዚህን ዘፈን ቅኔ ትርጉም ይሄ ይሄ ነው ብሎ እንኳን ለሌላ ሰው ለባለቤቱም እንኳን ነግሯታል ወይም ይነግራታል ለማለት እቸገራለሁ፡፡ ከእሷ ለመደበቅ ፈልጎ ማለቴ ሳይሆን አለ አይደል ተመራምራ ትድረስበት ብሎ እሷን ለማመራመር፡፡

የዚህን ዘፈን ቅኔ ትርጉም ከመተርጎሜ በፊት ቴዲን ይቅርታ ልጠይቅ እወዳለሁ፡፡ እንደሚመስለኝ ቴዲ የዚህን ዘፈን ቅኔ ትርጉም ሊነግረን የሚሻው የሚችለውም ፍትሕ የተረጋገጠባት ዲሞክራሲያዊ (በይነ-ሕዝባዊ) የመንግሥት አሥተዳደር ባገኘን ጊዜ ይሄ ማለት ይሄ ነው እያለ ለመተርጎም ከራሱ ጋር እንደተቃጠረ እገምታለሁ፡፡ በመሆኑም አሁን በዚህ ጊዜ በማንም ቢሆን መተርጎሙን ይወደዋል ብየ አልገምትም፡፡

ከዚህ አንጻር መተርጎሜ ቅር ሊያሰኘው እንደሚችል ስገምት አስቀድሜ ይቅርታ ልጠይቀው እንደሚገባኝ አመንኩ እናም ቴዲሾ ይቅርታ! መቸም አንድ የሥነ-ኪን ሥራ ለአደባባይ ከበቃ በኋላ አትሒሱብኝ አትተርጉሙብኝ ማለት አይቻልምና ብየ ነው፡፡ ቆይ! ቆይ! ወይም እንዲህ ብናደርግስ? ዝርዝሩን ልተወውና ምሳሌያዊ አገላለጹን (It’s Metaphorical expression) ብቻ ብጠቃቅስስ? አዎ ይሄ ሐሳብ የሚያስማማን ይመስለኛል፡፡

ጥሩ እንግዲህ በዚህም መሠረት በዘፈኑ ውስጥ ያለችው ሴት ገጸ-ባሕርይ (character) ኢትዮጵያ ናት፣ ለገጸ ባሕርይዋ ያለው ፍቅር የሀገር ፍቅር ነው፣ ገጸ-ባሕርይዋ ግድ የለሽ (ኬሬዳሽ) መሆኗ ሀገሪቱ እየሆነ ያለው ነገር ሁሉ አልሰማት ማለቱን በቃ ማለት አለመቻሏን ለማጠየቅ ነው፣ ሰባ (ሳባ) ደረጃ ከሳባ ከቀዳማዊ ምኒልክ እናት እስከ ራስ መኮነን ልጅ ተፈሪ (ቀዳማዊ ዐፄ ኃይለ ሥላሴ) ድረስ ያለውን ረጅሙን የሀገራችንን የመንግሥት አሥተዳደር እና አድካሚውን የሥልጣኔን ዳገታማ ጉዞ ይወክላል፣ ክራሩ እንደሚታወቀው ክራር ንዋዬ-ሐቅል ነው (የሽፍታ ንብረት) የእነፋኖ የአርበኞቹ መሸነጫ መቀስቀሻ ማንጎራጎሪያ መሣሪያ ነው እናም ክራሩ የወከለው አርበኝነትን ነው፡፡ ቴዲ ይሄንንም ለማስገንዘብ ሲል “ሄዶ ከኮሪያ ዘማች ሲመለስ፤ ያወሳል ናፍቆቱን በክራሩ ድምጽ” በማለት እነ ካሳ ተሰማን የሚያህል በክራር አንጎራጓሪ የአርበኛ ዘፈን አንጎራጓሪን እፊታችን እንዳለ ያህል እንዲሰማን በማድረግ ሥዕላዊ ትውስታን እንድናይ ያደርገናል፡፡

በሉ “ለአዋቂ አንዲት ቃል ትበቃለች” እንዲሉ በተስማማነው መሠረት በዚሁ ይብቃቹህ፡፡ ስንኞቹ ይሄ ማለት ይሄ ነው እንዲህ ማለት እንዲህ ነው እያሉ ለመተርጎም እንዴት ይመቹ ነበር መሰላቹህ፡፡ ነገር ግን ይሄንን ለማድረግ ሁኔታዎች አይፈቅዱምና እያዘንኩ በዚሁ እቋጨዋለሁ፡፡ አንድ የምነግራቹህ ነገር ቢኖር ግን ቴዲ ያለትርጉም ያስገባት አንዲትም ቃል አለመኖሯን ነው፡፡ ለማንኛውም ነግቶልን በነጻነት እንዲህ ያለው እንዲህ ለማለት ነበር እያልን ለመጨዋወት ያብቃን አሜን!

በመጨረሻም ቴዲቲ ተሳክቶልሀል እጅ ይባርክ ብያለሁ ተባረክ ከያኔ (Artist) ማለት እንዲህ ነው፡፡ በእርግጥ የዚህን ያህል አክብደህ ቅኔውን በማራቅህ ቢከፋኝም ከነዚሁ ቅሬታየ በጣም አደንቅሀለሁ፡፡ በእርግጥ አንድ ከያኔ ነገርን በቅኔ የሚገልጽበት አራት ምክንያቶች ቢኖሩም እኔ ግን በግሌ ሸፋፍኖ መናገር አልወድም በእርግጥ በእኔም ግጥሞችና ጽሑፎች ላይ ቅኔ የለባቸውም ማለቴ አይደለም፡፡ ከአራቱ ምክንያቶች በአንደኛው ምክንያት ማለቴ ነው፡፡ የሆነ ሆኖ ግን እኔ አንጀቴ የሚርሰው በግልጽ ልክ ልኩን በነገርኩት ጊዜ ነው፡፡ ምክንያቱም የነገሩን ቅኔ በጣም በሰወርነው ጊዜ እንዲደርስ የተፈለገው መልእክት እንዲደርሰውና እንዲገነዘበው ለፈለግነው አካል ሳይደርስና ሳይረዳው ይቀራል ብየ ስለማስብ ነው፡፡ እንዲህ ሲሆን ያ የኪነት ሥራ ግቡን ሳይመታ ይቀራል፡፡

ኢትዮጵያ ለዘለዓለም ትኑር!!!